| Siedmiogrodzie |
 |
 |
 |
 Siedmiogrodzie (Gdańsk, Gdynia, Sopot, Wejherowo, Reda, Rumia, Pruszcz Gdański) to siedem miast pomorskich leżących nad Bałtykiem. Miasta te sąsiadują ze sobą. Siedmiogrodzie to coś więcej niż tradycyjne Trójmiasto ( Gdańsk, Gdynia , Sopot). Tradycyjne trójmiasto to trzy miasta, w których od kilku lat systematycznie zmniejsza się liczba ludności. Szczególnie widoczne jest to na przykładzie Sopotu. Dane statystyczne GUS-u przewidują, że za 20 lat będzie to najmniejsze miasto Siedmiogrodzia. W pozostałych czterech miastach (Wejherowo, Reda, Rumia, Pruszcz Gd.) liczba ludności systematycznie wzrasta. Przyszłość rozwojowa tradycyjnego Trójmiasta znajduje się więc poza trójmiastem. Po zjawisku urbanizacji tego obszaru, trwa obecnie suburbanizacja. Jest to faza rozwojowa miasta (miast) polegająca ona na wyludnianiu się centrum i rozwoju stref podmiejskich. Wynikiem suburbanizacji jest rozwój infrastruktury (zabudowa mieszkaniowa, punkty handlowo-usługowe, połączenia komunikacyjne) na obszarach podmiejskich oraz tworzenie się tzw. miast - sypialni, których mieszkańcy dojeżdżają do pracy do centrum (lub większego miasta). Jakby tego było mało to widoczne są już symptomy dezurbanizacji tzn. procesu społecznego i kulturowego, którego efektem jest odpływ z dużych ośrodków miejskich, dekoncentracja handlu, przemysłu i usług oraz zanik tzw. miejskiego stylu życia. Można rzec, że przyszłość rozwojowa trójmiasta jest w 7 uzupełniających się miastach oraz w „Obszarze Siedmiogrodzia” to znaczy także w gminach graniczących bezpośrednio z tymi miastami.
Siemiogrodzie to zjawisko powstawania 7 miast na przestrzeni 700 lat. Daty powstawania tych miast oddają śródmieściu/centrum ich obecny charakter urbanistyczny, są jak ich drugie imię. Najstarszy i największy Gdańsk uzyskał prawa miejskie w 1263 roku. Powstał w XIII wieku jest więc miastem historycznie średniowiecznym , portowym, wielokulturowym. W najnowszej historii w tym miejscu w 1939 roku rozpoczęła się II wojna światowa, a 1980 roku powstał wolnościowy ruch społeczny „Solidarność” , który przetrwał i zmusił w 1989 roku reżim komunistyczny do podzielenia się władzą, a w konsekwencji do wprowadzeniu demokracji i zmiany systemu politycznego. To tutaj zaczęła się totalna odwilż „bloku wschodniego” i odrzucenie systemów totalitarnych. Gdańsk był pierwszy. Kolejnym miastem jest Gdynia. Prawa miejskie uzyskała w 1926 roku. Decyzję o budowie nowego polskiego portu nad Bałtykiem podjęto w 1920 roku po tym jak Polska po uzyskaniu niepodległości uzyskała dostęp do „skrawka” morza. Obszar Wolnego Miasta Gdańska (w skład, którego wchodził min. Sopot) na mocy traktatu wersalskiego stał się republiką (na wzór dawnych miast hanzeatyckich uważanych za samodzielne państwa o ustroju republikańskim) pod protektoratem Ligii Narodów. Polska nie uzyskała administracji nad portem gdańskim ani prawa do jego rozbudowy. Postanowiono więc wybudować nowy port . w 1923 roku rozpoczęto budowę obecnego portu gdyńskiego. Miasto powstawało w okresie między wojennym i taki modernistyczny i funkcjonalny charakter pozostał do dziś. Do Gdyni rokrocznie zawijają największe wycieczkowce pływające po Bałtyku, odbywają się też zloty żaglowców. Trzecie co do wielkości miasto Siedmiogrodzia to Wejherowo. W 1643 roku pomorski magnat ziemski Jakub Weiher założył nową wieś – Weiherfrey , zachęcając szczególnie gdańskich rzemieślników wyznania luterańskiego do osiedlania się w jego włościach. Pobudowano kościoły luterańskie i katolickie. Prawa miejskie Wejherowo uzyskało dość szybko bo już w 1650 roku było prężnym miasteczkiem – Weiheropolis. Używano wtedy też niemieckiej nazwy Neustadt. Tak szybki rozwój i ustanowienie miasta było czymś wyjątkowym. Wyjątkowa jest też Kalwaria Wejherowska tzn. zespół 26 kapliczek zbudowanych w latach 1649-55. Kapliczki odnowione z środków funduszy unijnych stanowią obecnie świecącą perłę architektury sakralnej Pomorza . Wyjątkowy jest też rynek wejherowski – zadbany i mający swój klimat „XVII -wiecznego miasteczka”. Następne cztery miasta (Rumia, Reda, Sopot, Pruszcz Gd.) można powiedzieć - są efektem urbanizacji tego obszaru. Powstawały jako swoisty „miejski łącznik” między Gdańskiem, Gdynią, a Wejherowem . Wszystkie te miasta mają wspólny „kręgosłup” drogowy i kolejowy, ukształtowany ostatecznie w XIX wieku. Z Wejherowa biegnie on na zachód w kierunku Szczecina, z Pruszcza Gdańskiego na południe w kierunku Łodzi i Warszawy. Z Redy natomiast wiedzie arteria drogowa i kolejowa na Półwysep Helski oraz otwarte morze. Sopot uzyskał prawa miejskie w 1902 roku. Miasto powstawało jako miejscowość uzdrowiskowa. Już w XVII wieku gdańscy patrycjusze stawiali tu swoje letnie rezydencje. W wieku XIX i XX powstająca architektura Sopoty nie różniła się od powstającej w tym czasie zabudowy Gdańska. Nawet projektujący i wznoszący ją architekci byli często ci sami. Powstawały domy w różnych stylach: neogotyk, neoklasycyzm, eklektyzm i secesja. Uroki tej zabudowy możemy podziwiać dzisiaj spacerując po mieście. Powstawanie miasta oraz jego zabudowy to czasy Cesarstwa Niemieckiego. W okresie międzywojennym Sopot należał do Wolnego Miasta Gdańska. Po wojnie (prawie nie zniszczony) stał się częścią Polski i Pomorza. Jak na uzdrowisko przystało głównymi atrakcjami miasta jest też deptak oraz najdłuższe w Europie drewniane molo. Pruszcz (od 1951 jako Pruszcz Gdański) uzyskał prawa miejskie w sposób nietypowy. W czasie wojny w 1942 roku został administracyjnie wcielony przez władze niemieckie do Gdańska. Uzyskał w ten sposób prawa miejskie ale…jako dzielnica Gdańska, który w tym czasie był…częścią III Rzeszy Niemieckiej, czyli totalitarnego reżimu. Reżim padł ostatecznie 3 lata później w 1945 roku. Po wojnie Gdańsk wrócił do swoich granic miejskich, ale bez Pruszcza. W 1951 roku nadano miastu nazwę Pruszcz Gdański. Na uwagę zasługują następujące fakty z dziejów Pruszcza. W XIV wieku Krzyżacy utworzyli stąd sztuczny blisko 14 kilometrowy kanał Raduni. Kanał dostarczał wodę pitną do Gdańska oraz zamku, napełniał też fosy miejskie. Głównym celem kanału było też wykorzystanie wody jako napędu Wielkiego Młyna na Starym Mieście w Gdańsku. Młyn należał do największych obiektów przemysłowych w średniowiecznej Europie (18 wielkich kół napędzanych wodą), a kanał był kunsztem sztuki inżynierskiej tamtych czasów. Obecnie na terenie Pruszcza w okolicach Raduni oraz kanału rekonstruowana jest faktoria handlowa z czasów rzymskich. Miasto może poszczycić się także tym, że tutaj znajdowały się najstarsze tereny osadnicze w tej części wybrzeża Bałtyku (zamieszkałe już kilka tysięcy lat temu). Rumia uzyskała prawa miejskie w 1954 roku. W tamtych czasach powstawała tania (architektonicznie nieciekawa -„kwadratowa”) zabudowa domków jedno i wielo rodzinnych. Miasto stało się sypialnią dla rozwijającej się Gdyni. Rumia stała się też miastem rzemieślników i drobnych zakładów. Duch przedsiębiorczości jest tutaj widoczny. Miasto należy do prężnie rozwijających się ośrodków miejskich. Zlokalizowane na terenie miasta dwa duże centra handlowe (Auchan, Castorama w budowie jest trzecie) oraz bliskość do centrum Gdyni nadaje miastu wielkomiejski charakter. W Rumi nie znajdziemy rynku, starówki, zabytków oraz ciekawej architektury, ale wszędzie stąd jest blisko . Obok mamy Wejherowo i Gdynię w ten sposób poznajemy sens Siedmiogrodzia i znaczenie słów „co 7 to nie 1”. Najmłodszym i najmniejszym miastem Siedmiogrodzia jest Reda. Prawa miejskie miasto uzyskało w 1967 roku. Ten kto w Redzie nie mieszka kojarzy to miasto …z pasem drogowym krajowej drogi lub miejscem skrętu na Półwysep Helski. Kiedyś rzeczywiście tak było - poza zabudową przy drodze niewiele więcej. W latach osiemdziesiątych Reda zaczęła się rozbudowywać. Powstały nowe osiedla. Obecnie rozbudowują się nowe nowoczesne osiedla domków jednorodzinnych i wielorodzinnych. Położenie Redy tak jak Rumi względem innych miast Siedmiogrodzia jest znakomite. Komu znudzą się zakupy w kompleksach handlowych Rumi może pojechać do Wejherowa. Stąd nad morze, na prom w Gdyni, na lotnisko w Gdańsku dostajemy się w niespełna 30 minut. Do wielkich atutów miasta można dodać sąsiedztwo dwóch kompleksów leśnych – Trójmiejskiego Parku Krajobrazowego oraz Puszczy Darżlubskiej oraz …czyste powietrze. |
